Гидрооқшаулау жүйелеріндегі геотекстиль: не үшін қажет және қай жерде қолданылады
Жарияланған күн
Гидрооқшаулау туралы сөз болғанда, әдетте орам материалдар, мастикалар мен мембраналар еске түседі. Ал геотекстиль көбіне «көмекші» материал ретінде қарастырылып, оған үнемдеуге болады деп есептеледі. Бұл — қате. Дұрыс таңдалған геотекстильсіз тіпті ең қымбат мембрананың өзі бірнеше маусым ішінде жарамсыз болып қалуы мүмкін.
Бұл мақалада геотекстильдің не екенін, гидрооқшаулау жүйелерінің құрамында қандай қызмет атқаратынын, қажетті тығыздықты қалай таңдауға болатынын және оны қолдану қай жағдайларда шынымен қажет екенін қарастырамыз.
Геотекстиль дегеніміз не?
Геотекстиль — полипропилен немесе полиэфир (полиэстер) талшықтарынан жасалған орам түріндегі синтетикалық материал. Сыртқы көрінісі тығыз тоқылмаған матаға немесе киізге ұқсайды. Материал суды өткізеді, шіруге, топырақ құрамындағы қышқылдар мен сілтілердің әсеріне төзімді және топырақта ондаған жылдар бойы ыдырамайды.
Ең маңыздысы: геотекстильдің өзі су өткізгіш материал және гидрооқшаулағыш болып саналмайды. Оның міндеті — суды ұстап қалу емес, қорғау, сүзу, қабаттарды бөлу және күшейту. Гидрооқшаулау жүйесінде ол әрқашан су өткізбейтін материалмен бірге қолданылады және оның орнын баспайды.
Гидрооқшаулау жүйесіндегі геотекстильдің бес негізгі қызметі
1. Гидрооқшаулауды механикалық зақымданудан қорғау
Бұл — ең маңызды қызметтердің бірі. Мембраналар мен орам гидрооқшаулағыш материалдар өткір тастар, қиыршық тас, құрылыс қалдықтары, арматура және өсімдік тамырларынан зақымдануы мүмкін. Іргетасты қайта көму немесе дренаждық қиыршық тасты төсеу кезінде бір ғана өткір тас мембрананы тесіп, бүкіл жүйенің тиімділігін төмендетуі мүмкін. Геотекстиль қабаты механикалық жүктемені қабылдап, оны бетке біркелкі таратады.
2. Дренаж және суды бұру
Геотекстиль суды еркін өткізеді, бірақ топырақ бөлшектерін ұстап қалады. Соның арқасында су дренаж құбырларына бағытталып, жүйе лаймен бітелмейді. Құрылым құрғақ күйде сақталып, гидрооқшаулауға түсетін гидростатикалық қысым төмендейді.
3. Сүзгілеу
Материал сүзгі қызметін атқарады: суды өткізеді, бірақ уақыт өте келе дренаж жүйесін немесе қиыршық тас қабатын бітеп тастауы мүмкін ұсақ топырақ бөлшектерін ұстап қалады. Бұл бүкіл дренаж жүйесінің қызмет ету мерзімін ұзартады.
4. Қабаттарды бөлу
Геотекстиль әртүрлі материалдардың араласуына жол бермейді — мысалы, топырақ пен дренаждық қиыршық тасты, құм жастықшасы мен сазды негізді бөледі. Әр қабат өз қызметін сақтап, жүктеме мен уақыт әсерінен көршілес қабатпен араласпайды.
5. Негізді арматуралау
Тығыздығы жоғары геотекстиль жүктемені қайта бөліп, әлсіз топырақтардың көтергіш қабілетін арттырады. Бұл әсіресе автомобиль жолдары, автотұрақтар, жүк түсіру алаңдары және кіреберіс жолдар астында маңызды.
Геотекстиль түрлері
Өндіру әдісіне қарай геотекстиль үш негізгі түрге бөлінеді:
• Тоқылған геотекстиль — жіптерді өзара тоқу арқылы өндіріледі және созылуға жоғары беріктікке ие. Негізінен негіздерді арматуралау және нығайту үшін қолданылады.
• Тоқылмаған инемен тесілген геотекстиль — талшықтар көптеген инелердің көмегімен механикалық түрде біріктіріледі. Су өткізгіштігін сақтай отырып, тиімді сүзу және дренаж қасиеттерін қамтамасыз етеді. Бұл гидрооқшаулау жүйелерінде ең көп қолданылатын түрі.
• Тоқылмаған термиялық біріктірілген геотекстиль — талшықтар жоғары температураның әсерінен біріктіріледі. Ол тығызырақ әрі берік, механикалық жүктемелерге жақсы төтеп береді, бірақ сүзу қабілеті сәл төмен.
Таңдау кезіндегі негізгі көрсеткіш — тығыздық, ол шаршы метрге граммен (г/м²) өлшенеді. Тығыздық неғұрлым жоғары болса, материал соғұрлым берік болады және үлкен жүктемелерге төтеп бере алады.
Геотекстильдің тығыздығын қалай таңдау керек
Геотекстильдің тығыздығы оның қолданылу мақсаты мен күтілетін жүктемеге қарай таңдалады. Ұсынылатын шамалар:
• Дренаж жүйелері, сүзу — 150–200 г/м²
• Бөлгіш қабат (құм/топырақ) — 200–250 г/м²
• Іргетас мембранасын қорғау — 300–400 г/м²
• Көгалдандырылған (жасыл) шатырлар — 250–350 г/м²
• Жолдар, автотұрақтар, алаңдар — 350–500 г/м²
• Әлсіз топырақтарды арматуралау — 400–600 г/м²
Жалпы ереже: екі тығыздық мәнінің арасында таңдау қиын болса, тығыздығы жоғары материалды таңдаған дұрыс. Бағадағы айырмашылық зақымдалған гидрооқшаулауды жөндеу құнымен салыстырғанда өте аз.
Геотекстиль қай жерде қолданылады
• Іргетасты гидрооқшаулау — топырақ немесе қиыршық таспен қайта көмер алдында мембрананың үстіне қорғаныс қабаты ретінде.
• Дренаж жүйелері — ғимараттар, жертөлелер және тіреу қабырғалары айналасында.
• Пайдаланылатын және көгалдандырылған шатырлар — мембрананы қорғау және шатыр «пирогының» қабаттарын бөлу үшін.
• Бассейндер мен жасанды су қоймалары — ПВХ үлдірін немесе мембрананы өсімдік тамырлары мен механикалық зақымданудан қорғау үшін.
• Жол құрылысы, автотұрақтар және алаңдар — негіз қабаттарын арматуралау және бөлу үшін.
• Террасалау және тіреу қабырғалары — топырақты тұрақтандыру және суды бұру үшін.
Геотекстильмен жұмыс істеу кезіндегі жиі кездесетін қателер
• Үнемдеу мақсатында геотекстильден толықтай бас тарту. Бұл — ең қымбат қателердің бірі: зақымдалған мембрананы қалпына келтіру құны геотекстиль орамының бағасынан ондаған есе жоғары болуы мүмкін.
• Үлкен жүктемелер үшін тығыздығы тым төмен материалды пайдалану. Қиыршық тас немесе техника астындағы жұқа материал жыртылып, қорғаныс қызметін жоғалтуы мүмкін.
• Полотнолардың жеткіліксіз қабаттасуы. Полотнолар кемінде 15–20 см қабаттасып төселуі керек. Әйтпесе, түйіскен жерлер арқылы топырақ гидрооқшаулауға жетуі мүмкін.
• Геотекстильді гидрооқшаулаудың орнына пайдалану. Геотекстиль су өткізгіш материал болып табылады — ол суды ұстамайды және мембрана немесе мастиканы алмастыра алмайды.
MARJA маманының кеңесі — тегін
Нысаныңызға қай материал келетініне сенімді болмасаңыз — бізге қоңырау шалыңыз. MARJA мамандары құрылым түрін, өңіріңіздің климаттық жағдайларын және бюджетті ескере отырып, оңтайлы шешімді таңдап береді.
Телефон: +998 77 057 57 53
E-mail: info@marja.uz
MARJA — 2004 жылдан бері Өзбекстандағы гидрооқшаулау материалдарын өндіруші.
Сапа. Кепілдік. Сервис.