Геотекстил дар системаҳои гидроизолятсионӣ: барои чӣ ва дар куҷо истифода мешавад

Вақте ки сухан дар бораи гидроизолятсия меравад, одатан маводи рулонӣ, мастикаҳо ва мембранаҳо ба хотир меоянд. Геотекстил бошад, аксар вақт ҳамчун маводи «ёрирасон» ба назар гирифта шуда, баъзеҳо чунин мешуморанд, ки дар он сарфа кардан мумкин аст. Ин фикр нодуруст аст. Бе геотекстили дуруст интихобшуда ҳатто мембранаи гаронбаҳо метавонад дар давоми чанд мавсим хусусиятҳои худро аз даст диҳад.

Дар ин мақола мо мефаҳмонем, ки геотекстил чист, он дар таркиби системаҳои гидроизолятсионӣ чӣ вазифаҳоро иҷро мекунад, чӣ гуна зичии мувофиқро интихоб кардан лозим аст ва дар кадом ҳолатҳо истифодаи он воқеан зарур мебошад.

Геотекстил чист?

Геотекстил — маводи синтетикии рулонӣ мебошад, ки аз нахҳои полипропиленӣ ё полиэстерӣ (полиэфирӣ) истеҳсол мешавад. Аз ҷиҳати намуди зоҳирӣ он ба матои зичи бофтанашуда ё намад монанд аст. Мавод обро мегузаронад, ба пӯсидан, таъсири кислотаҳо ва ишқорҳои таркиби хок тобовар буда, дар хок даҳсолаҳо таҷзия намешавад.

Нуктаи муҳимро бояд дарк кард: худи геотекстил обгузар буда, маводи гидроизолятсионӣ ба ҳисоб намеравад. Вазифаи он нигоҳ доштани об нест, балки муҳофизат, филтратсия, ҷудо кардани қабатҳо ва мустаҳкамкунӣ мебошад. Дар системаи гидроизолятсионӣ геотекстил ҳамеша дар якҷоягӣ бо маводи обногузар истифода мешавад ва ҷойи онро гирифта наметавонад.

Панҷ вазифаи асосии геотекстил дар системаи гидроизолятсионӣ

1. Муҳофизати гидроизолятсия аз осеби механикӣ

Ин яке аз вазифаҳои муҳимтарин мебошад. Мембранаҳо ва маводи гидроизолятсионии рулонӣ метавонанд аз сангҳои тез, шағал, партовҳои сохтмонӣ, арматура ва решаҳои растаниҳо осеб бинанд. Ҳангоми пур кардани хоки атрофи таҳкурсӣ ё гузоштани шағали дренажӣ ҳатто як санги тез метавонад мембранаро сӯрох кунад ва тамоми кори иҷрошударо бесамар гардонад. Қабати геотекстилӣ сарбории механикиро ба худ гирифта, онро дар тамоми сатҳ тақсим мекунад.

2. Дренаж ва хориҷ кардани об

Геотекстил обро озодона мегузаронад, аммо зарраҳои хокро нигоҳ медорад. Ба туфайли ин об ба қубурҳои дренажӣ равона шуда, система бо лой баста намешавад. Дар натиҷа конструксия хушк мемонад ва фишори гидростатикӣ ба қабати гидроизолятсионӣ коҳиш меёбад.

3. Филтратсия

Мавод ҳамчун филтр амал мекунад: обро мегузаронад, вале зарраҳои майдаи хокро, ки метавонанд бо мурури вақт системаи дренажӣ ё қабати шағалро бо лой пур кунанд, нигоҳ медорад. Ин муҳлати хизмати тамоми системаи дренажиро дароз мекунад.

4. Ҷудо кардани қабатҳо

Геотекстил имкон намедиҳад, ки маводи гуногун бо ҳам омехта шаванд — масалан, хок бо шағали дренажӣ ё қабати қум бо асоси гилӣ. Ҳар як қабат вазифаи худро нигоҳ дошта, таҳти таъсири сарборӣ ва вақт бо қабати ҳамсоя омехта намешавад.

5. Арматуракунии асос

Геотекстили зичии баланд сарбориро аз нав тақсим карда, қобилияти борбардории хокҳои сустро зиёд мекунад. Ин махсусан барои роҳҳо, таваққуфгоҳҳо, майдонҳои борфарорӣ ва роҳҳои даромад муҳим мебошад.

Намудҳои геотекстил

Аз рӯи усули истеҳсол геотекстил ба се навъи асосӣ ҷудо мешавад:

• Геотекстили бофташуда — тавассути бо ҳам бофтани риштаҳо истеҳсол шуда, ба кашиш қувваи баланд дорад. Асосан барои арматуракунӣ ва мустаҳкам кардани асосҳо истифода мешавад.

• Геотекстили нобофтаи сӯзанзанӣ — нахҳо бо ёрии шумораи зиёди сӯзанҳо ба таври механикӣ ба ҳам пайваст карда мешаванд. Он филтратсия ва дренажи хубро таъмин намуда, қобилияти гузаронидани обро нигоҳ медорад. Ин навъи маъмултарин дар системаҳои гидроизолятсионӣ мебошад.

• Геотекстили нобофтаи термобасташуда — нахҳо зери таъсири ҳарорати баланд ба ҳам пайваст карда мешаванд. Он зичтар ва мустаҳкамтар буда, ба сарбориҳои механикӣ хуб тоб меорад, аммо қобилияти филтратсияи он каме пасттар аст.

Ҳангоми интихоб нишондиҳандаи асосӣ — зичӣ мебошад, ки бо грамм ба як метри мураббаъ (г/м²) чен карда мешавад. Ҳар қадар зичӣ баланд бошад, ҳамон қадар мавод мустаҳкамтар буда, ба сарбориҳои калонтар тоб оварда метавонад.

Чӣ гуна зичии геотекстилро интихоб кардан лозим аст

Зичии геотекстил вобаста ба вазифа ва сарбории пешбинишуда интихоб карда мешавад. Нишондиҳандаҳои тахминӣ:

• Системаҳои дренажӣ, филтратсия — 150–200 г/м²

• Қабати ҷудокунанда (қум/хок) — 200–250 г/м²

• Муҳофизати мембранаи таҳкурсӣ — 300–400 г/м²

• Бомҳои сабз — 250–350 г/м²

• Роҳҳо, таваққуфгоҳҳо, майдонҳо — 350–500 г/м²

• Арматуракунии хокҳои суст — 400–600 г/м²

Қоидаи умумӣ: агар байни ду нишондиҳандаи зичӣ шубҳа дошта бошед, маводи зичии баландтарро интихоб кунед. Фарқи нарх дар муқоиса бо хароҷоти барқарор кардани гидроизолятсияи осебдида ночиз аст.

Геотекстил дар куҷо истифода мешавад

• Гидроизолятсияи таҳкурсӣ — ҳамчун қабати муҳофизатӣ болои мембрана пеш аз пур кардани хоку шағал.

• Системаҳои дренажӣ — дар атрофи биноҳо, таҳхонаҳо ва деворҳои такягоҳӣ.

• Бомҳои истифодашаванда ва сабз — барои муҳофизати мембрана ва ҷудо кардани қабатҳои конструксияи бом.

• Ҳавзҳо ва обанборҳои сунъӣ — барои муҳофизати плёнкаи ПВХ ё мембрана аз решаҳои растаниҳо ва осеби механикӣ.

• Роҳсозӣ, таваққуфгоҳҳо ва майдонҳо — барои арматуракунӣ ва ҷудо кардани қабатҳои асос.

• Террассозӣ ва деворҳои такягоҳӣ — барои устувор кардани хок ва хориҷ кардани об.

Хатогиҳои маъмул ҳангоми истифодаи геотекстил

• Пурра даст кашидан аз геотекстил барои сарфа кардани маблағ. Ин яке аз хатогиҳои гаронтарин мебошад: барқарор кардани мембранаи осебдида метавонад даҳҳо маротиба аз арзиши як рулони геотекстил гаронтар бошад.

• Истифодаи маводи зичии хеле паст барои сарбориҳои калон. Маводи тунук дар зери шағал ё техника метавонад канда шуда, вазифаи муҳофизатии худро аз даст диҳад.

• Нокифоя будани ҳампӯшии қабатҳои геотекстил. Полотнаҳо бояд на камтар аз 15–20 см болои ҳам ҷойгир карда шаванд. Дар акси ҳол, хок метавонад аз ҷойҳои пайвастшавӣ ба қабати гидроизолятсионӣ расад.

• Истифодаи геотекстил ба ҷойи гидроизолятсия. Геотекстил обгузар аст — он обро нигоҳ намедорад ва мембрана ё мастикаро иваз карда наметавонад.

Машварат бо мутахассиси MARJA — ройгон

Агар шумо мутмаин набошед, ки кадом масолеҳ ба объекти шумо мувофиқ аст — ба мо занг занед. Мутахассисони MARJA бо назардошти намуди иншоот, шароити иқлимии минтақаи шумо ва буҷет ҳалли беҳтаринро интихоб мекунанд.

Телефон: +998 77 057 57 53

E-mail: info@marja.uz

MARJA — истеҳсолкунандаи масолеҳи гидроизолятсия дар Ӯзбекистон аз соли 2004. Сифат. Кафолат. Хизматрасонӣ.